25.07.2017.
 
Start arrow Historia arrow 1255 - 1535  
Start
Grupy
Kontakt
Duszpasterze
Siostry Felicjanki
Og這szenia duszpasterskie
Historia
Sakramenty
Kurs przedma鹵e雟ki
Ko軼i馧 w Budzistowie
Parafia Mariacka
Ko軼i馧 lokalny
Projekt UE

Parafia Rzymskokatolicka
pw. Wniebowzi璚ia NMP
ul. Mariacka 5
78-100 Ko這brzeg
tel. 0-94 35 261 50

Niedziele i 安i皻a
7:00
8:30
10:00 (suma)
11:30 (dzieci)
13:00
16:00 (lipiec i sierpie)
17:00
19:00
20:00 (lipiec i sierpie)

Dni powszednie
7:00
8:00
17:00
19:00

BIURO PARAFIALNE

czynne
od poniedzia趾u do pi徠ku:

9:30 - 12:00
15:00 - 17:00
w soboty:
10:00 - 12:00

oprócz uroczysto軼i ko軼ielnych
oraz 鈍i徠 nakazanych

1255 - 1535 Email
Ta cz窷 kalendarium zawiera opis historii miasta od jego lokacji na prawie lubeckim 23 maja 1255 roku po wprowadzenie reformacji i apologii Marcina Lutra. Je郵i idzie o dzieje kolegiaty, znajduje si tu opis wzmianek i hipotez o pierwszym ko軼iele ko這brzeskim p.w. 鈍. Miko豉ja oraz rozpocz璚ia budowy nowej kolegiaty Marii Panny po okres jej uko鎍zenia i fundacji wyposa瞠nia.

1255
23 maja ksi捫 pomorski Warcis豉w III i biskup kamie雟ki Herman von Gleichen, za這篡li nowy Ko這brzeg, wydaj帷 dokument lokacyjny na prawie lubeckim.
Nied逝go po lokacji zbudowano ko軼ió pod wezwaniem 鈍. Miko豉ja, który znajdowa si w okolicach obecnego prezbiterium bazyliki.


1257
Zawarto pierwsze umowy mi璠zy kapitu陰 a mieszczanami o wydzier瘸wienie warzelni soli.

Dzier瘸wca by zobowi您any p豉ci kanonikom czynsz, który rocznie wynosi dan liczb beczek soli. Z zachowanych dokumentów wynika, 瞠 w pierwszym okresie czynsz ten waha si od 50 do 80 beczek soli, w zale積o軼i od warzelni.

1266
Ksi捫 Barnim I nada kapitule specjalny przywilej, na mocy którego bez jej zgody w mie軼ie nie móg powsta 瘸den ko軼ió, klasztor czy te dom zakonny.

W siódmym dziesi璚ioleciu XIII w. kapitu豉 przenios豉 si do nowego Ko這brzegu i przej窸a ko軼ió 鈍. Miko豉ja. Na bazie opuszczonych obiektów w Starym Mie軼ie, nale膨cych do kapitu造, 陰cznie z dawn kolegiat, w 1277 roku biskup kamie雟ki Herman von Gleichen za這篡 klasztor benedyktynek

1270

Wzmianka mówi帷a o tym, 瞠 w tutejszym ko軼iele zainstalowano organy.

1276
Biskup kamie雟ki - Herman, potwierdza kapitule ko這brzeskiej jej dotychczasowe posiad這軼i.

Podstaw utrzymania kapitu造, oprócz dziesi璚in z wsi oraz wypracowanych 鈔odków w豉snych, by造 warzelnie. Wykaz nada ksi捫璚ych potwierdza posiadanie przez kapitu喚 8 warzelni, z których 2 by造 zwolnione z p豉cenia daniny. Innymi 廝ód豉mi dochodów kapitu造 by造: wsie, m造ny, groble, msze, uroczysto軼i ko軼ielne, odpusty i legaty w testamentach.

1282

Z kolejnej wzmianki dowiadujemy si, 瞠 w tutejszej 鈍i徠yni odprawiono msz, a przy ko軼iele znajdowa豉 si dzwonnica.

Wzmianka z 1270 roku, mówi帷a o tym, 瞠 w tutejszym ko軼iele znajduj si organy, oraz z roku 1282, 瞠 w 鈍i徠yni tej odprawiono msz, a przy ko軼iele znajdowa豉 si dzwonnica, odnosz do ko軼io豉 鈍. Miko豉ja i zwi您ane s z dzia豉lno軼i kanoników, nadaj帷ych odpowiedni charakter i poziom wyposa瞠nia temu obiektowi.

po 1280
Rozpocz皻o budow kolegiaty pod wezwaniem Wniebowzi璚ia Naj鈍i皻szej Maryi Panny (Maria Gloriosa).

Budowa kolegiaty by豉 najwa積iejsz i sztandarow inwestycj miasta. Po za這瞠niu fundamentów, przyst徙iono do wznoszenia murów trzynawowej hali i bloku wie穎wego. Zapewne budowa by豉 prowadzona etapami. By這 to zwi您ane z du篡mi nak豉dami finansowymi, jakich wymaga豉 realizacja tak wspania貫j 鈍i徠yni, a tak瞠 z poszukiwaniem dalszych 鈔odków na budow.

1301
Wzmianka mówi帷a o tym, 瞠 rycerz Tesmar z Bonina sprzeda cz窷 Strachomina, aby ufundowa o速arz dla ko軼io豉 w Ko這brzegu.

1316
Wzmianka informuj帷a o tym, 瞠 biskupi: Herman ze Schwerinu, Marquard z Ratzeburga, Stefan z Lebus oraz Henryk z Kamienia, zapewniaj 14 dni odpustu dla tych, którzy wespr dalsz budow ko軼io豉 NMP w Ko這brzegu.

1321
Wzmianka 廝ód這wa cytowana przez Wachsena mówi, 瞠 w gotowym ko軼iele odby豉 si msza.

Kolegiata ko這brzeska zosta豉 wzniesiona jako trzynawowa hala bez prezbiterium, z jedn wie膨 od po逝dniowego-zachodu. Dach ko軼io豉 kryty by dachówk.

Biskup kamie雟ki Konrad IV wyda specjalne przepisy, które mia造 chroni interesów ko軼io豉 kolegiackiego.

Przepisy te mówi造, 瞠 je郵i w ko軼iele NMP odbywa豉 si z jakichkolwiek powodów msza 鈍., to nie mia豉 prawa w tym czasie by sprawowana msza w 瘸dnym innym ko軼iele. Wówczas istnia ko軼ió 鈍. Ducha (po raz pierwszy wzmiankowany w 1282 r.; znajdowa si na skrzy穎waniu Kana逝 M造雟kiego i obecnych ulic Budowlanej i Mariackiej) oraz kaplice: 鈍. Miko豉ja i 鈍. Jerzego (ta ostatnia zosta豉 zbudowana na L瑿orskim Przedmie軼iu przy szpitalu 鈍. Jerzego, przez radnego Cerdo w 1331 r.), 鈍. Jakuba (usytuowana przed Bram Kamienn, istnia豉 od 1303 r.). Pogrzeby mog造 odbywa si tylko w kolegiacie. Na ceremoni, kapitu豉 otrzymywa豉 kawa貫k ca逝nu, którym przykrywano cia這 zmar貫go, lub op豉t w wysoko軼i 3 marek.
W roku 1333 kapitu豉 zawar豉 z rad miasta kolejny uk豉d, wed逝g którego w obu kaplicach: 鈍. Miko豉ja oraz 鈍. Jerzego, nie wolno by這 organizowa procesji i g這si kaza z wyj徠kiem dni wyznaczonych, a msz 鈍. mo積a by這 odprawia tylko w intencji dobrodziejów ko軼io豉. Proboszczowie obu kaplic podlegali proboszczowi ko軼io豉 NMP. Prawo do udzielania chrztów i b這gos豉wienia niewiast po porodzie mia豉 wy陰cznie kolegiata. W kaplicach nie wolno by這 dzwoni wcze郾iej, nim nie uczyniono tego w ko軼iele mariackim.
W roku 1378 roku wydano podobne postanowienia dla kaplicy 鈍. Gertrudy i 鈍. Bartolemeusza (ufundowanej przez burmistrzow Gertrud Gemelin w 1371 roku na Przedmie軼iu Radzikowskim).

1323

Dziekan kapitu造 ko這brzeskiej - Gotfryd de Wide, przeznaczy w swoim testamencie legat na budow prezbiterium.

W tym roku czterech wy窺zych cz這nków kapitu造 posiada這 ju w豉sne kurie.

1327
Jan Apengeter na zlecenie zapisane w testamencie Gotfryda de Wide, odla z br您u 鈍iecznik dla kolegiaty.

安iecznik siedmioramienny jest jednym z najstarszych i najcenniejszych zabytków ko軼io豉 ko這brzeskiego. Wymiary dzie豉: wysoko嗆: 4m, rozpi皻o嗆 ramion: 3.8 m, waga: 900 kg. Obiekt form nawi您uje do menory 篡dowskiej. Jest artystycznym odzwierciedleniem sów Chrystusa z Ewangelii 鈍. Jana: "Ja jestem krzewem winnym, wy — latoro郵ami. Kto trwa we Mnie, a Ja w nim, ten przynosi owoc obfity". Siedem p這n帷ych 鈍iec symbolizuje 7 darów Ducha 安i皻ego. 安iecznik sk豉da si z kolumny zwie鎍zonej lichtarzem oraz z sze軼iu wygi皻ych ramion, równie zwie鎍zonych lichtarzami. Kolumna jest opleciona winoro郵 z pe軟oplastycznie przedstawionymi li嗆mi. Mi璠zy winn latoro郵, jakby przylepione do kolumny, widniej pó逍lastyczne figury 12 apostoów oraz 4 anioów. Wed逝g 篡czenia fundatora, 鈍iecznik mia zosta umieszczony mi璠zy dwoma wschodnimi filarami nawy gównej i by zapalany w dni 鈍i徠eczne.

W tym czasie powsta豉 równie antaba drzwiowa, której autorem najprawdopodobniej jest tak瞠 Jan Apengeter.

Zosta豉 ona umieszczona w drzwiach portalu gównego.
Dzie這 to wyobra瘸 g這w lwa z otwart paszcz (podobn do lwów ze 鈍iecznika), w której kiedy znajdowa豉 si obr璚z - ko豉tka. Otoczono j o鄉ioma pó逍lastycznymi figurami, oplecionymi winn latoro郵. Obiekt jest obecnie przechowywany w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

1330
Dla kolegiaty wyrze嬌iono w drewnie d瑿owym krzy w formie "Drzewa 砰cia" (figura Chrystusa wykonana jest z drewna lipowego).

Pierwotnie by krucyfiksem o速arzowym. Pó幡iej zawieszono go nad drzwiami do zakrystii, w której obecnie si znajduje.

1331
Ludwik de Wide przeznaczy w swoim testamencie legat na uko鎍zenie budowy prezbiterium.

Prezbiterium ma o skrzywion w kierunku pó軟ocnym w stosunku do korpusu nawowego. Jego wn皻rze zosta這 zamkni皻e wielobocznie, przy u篡ciu jedenastu ostro逝kowych okien o du瞠j powierzchni przeszklonej. Do jego po逝dniowej strony dobudowano wieloboczn wie篡czk, która umo磧iwia豉 wydostanie si na dach w celu jego konserwacji.
Dach prezbiterium, tak jak dach korpusu nawowego, kryty by dachówk.

1338
W kolegiacie zainstalowano zegar wybijaj帷y godziny.

1340
Ko這brze瘸nin - Herman Walter, zwany "pierwszym snycerzem Hanzy", wykona dla kolegiaty stalle.

Stalle kapitu造 zosta造 wykonane w drewnie d瑿owym z przeznaczeniem dla prezbiterium. Posiada造 26 siedze, które roz這穎no na trzy meble (12+12+2). Do dzi zachowa si uk豉d 6+5+2. Najwa積iejszymi elementami tych obiektów s policzki, ukszta速owane w formie pe軟oplastycznych potworów lub ludzi, przechodz帷ych w górnej cz窷ci w ornament ro郵inny. Ka盥y policzek zosta wykonany z jednego pnia d瑿owego (wymiary najwi瘯szego: 578 cm wysoko軼i, 69 cm szeroko軼i i 14 cm grubo軼i). S najstarsze w Polsce.

1345

22 sierpnia biskup kamie雟ki ksi捫 Jan I ㄆ篡cki wyda zarz康zenie dyscyplinarne, wprowadzaj帷e sankcje ekonomiczne wobec kanoników, którzy przebywali poza wspólnot.

Wspólnota zacz窸a ulega powolnemu rozk豉dowi. Kanonicy zaniedbywali wspólnych codziennych modlitw w kolegiacie, a swoje funkcje traktowali w aspektach ekonomicznych. Bywa這, 瞠 niektórzy na sta貫 przebywali poza murami miasta.
 

1355
Jan Alart (najprawdopodobniej ko這brzeski rzemie郵nik) odla z br您u chrzcielnic.

Chrzcielnica o du篡ch rozmiarach jest wsparta na czterech lwach. Zosta豉 ozdobiona 26 scenami z 篡cia Chrystusa (2 kondygnacje po 13 scen). Niektóre sceny utrzymane s jeszcze w tradycjach sztuki roma雟kiej, za inne wykonano zgodnie z zasadami gotyckiego dynamizmu.

1378
Rada miejska zosta豉 wspó逍atronem szko造 tumskiej, obalaj帷 tym samym monopolistyczny patronat kapitu造 kolegiackiej. 


1379

Wzmianka o fundacji kaplicy NMP na po逝dnie od ko軼io豉, na której budow przeznaczony zosta legat w testamencie pra豉ta Friese.

1386

Wzmianka o po鈍i璚eniu kaplicy Holków na pó軟oc od ko軼io豉.

przed 1390
Przypuszczalna katastrofa budowlana w kolegiacie.

Wn皻rze trzynawowe, halowe, posiada這 osiem filarów o鄉iobocznych. Filary te zapewne ju w nied逝gim czasie po wymurowaniu uleg造 rozchyleniu na skutek osiadania gruntu. Rozchylenie musia這 by bardzo du瞠 (do oko這 60 cm), co ka瞠 przypuszcza, 瞠 sklepienia zosta造 za這穎ne ju po wyst徙ieniu rozchylenia filarów. Zachodzi równie mo磧iwo嗆, i pierwotne sklepienia run窸y po rozchyleniu filarów i zast徙iono je nowymi. W ka盥ym razie krzy穎we sklepienia istniej帷e do marca 1945 roku, musia造 powsta przed ko鎍em XIV-ego wieku, gdy z tego okresu pochodzi造 pokrywaj帷e je polichromie. Na podstawie datowania i stanu polichromii mo積a przypu軼i, 瞠 filary rozchyli造 si przed wykonaniem malowide (czyli przed rokiem 1400), poniewa na ich fotografiach nie wida 郵adów rozsuni耩, ani obszernych zszy.


1399
Dotacje na budow wie篡 pó軟ocnej, odnotowane w rejestrach skarbowych.


przed 1400
Rozpocz皻o realizacj polichromii sklepie.

Genezy polichromii mo積a doszukiwa si w ambicjach miasta, które chcia這 dorówna innym cz這nkom Hanzy. Ich tematyka 陰czy przedstawienia ze Starego i Nowego Testamentu, w które wpleciono 鈔edniowieczne postacie mieszcza雟kie. Pierwotnie planowano pokry polichromi ca貫 wn皻rze 鈍i徠yni. Jednak nie uczyniono tego. Dlaczego? Przyjmuje si dwie wersje. Pierwsza mówi o wyczerpaniu si legatu testamentowego, druga opowiada si za 鄉ierci artysty - wykonawcy dzie豉. O przerwaniu inwestycji w kolegiacie 鈍iadczy tzw.: "barwny filar", który by jedyn oryginalnie pomalowan kolumn w ko軼iele, aczkolwiek niedoko鎍zon.
Polichromi pokryto sklepienia nawy gównej, pola powsta貫 po zamurowaniu pierwotnych otworów okiennych (w cz窷ci pó軟ocnej by造 to sceny z pannami m康rymi i g逝pimi, a w cz窷ci po逝dniowej du瞠 rozety lub medaliony, przy czym w skrajnym zachodnim polu po逝dniowej nawy bocznej namalowana zosta豉 posta Anio豉 Sprawiedliwo軼i z wag w r璚e). Dobudowane nawy skrajne nie by造 brane pod uwag przy programie malowania polichromii. Natomiast polichromi posiada這 równie prezbiterium. Niestety, z powodu licznych uszkodze jego sklepienia, zosta豉 ona zamalowana, a ostatecznie zniszczona wraz z runi璚iem sklepienia podczas wojny siedmioletniej.
Ca這嗆 scen malowanych tworzy豉 bibli pauperum (bibli biednych).
 
Ksi璕a miejska wspomina oko這 tego roku o pewnym ko這brzeskim malarzu z rodu Baerwalde.

Nie mo積a jednak dzi stwierdzi, czy, i w jakim stopniu bra on udzia w pracach nad polichromi sklepie i 軼ian.

Zosta造 wykonane stalle rajców.

Stalle na trzy miejsca posiadaj cztery policzki - misternie rze嬌ione i polichromowane. Ciekawy motyw przepowiedni Sybilli z Tibur oraz 鈔edniowiecznej ornamentyki sakralnej.
Wcze郾iej, wykonano inny mebel o podobnej koncepcji i takim samym przeznaczeniu. Jest on obecnie przechowywany w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

XV w.
Powsta豉 figura 鈍. Jakuba Starszego z Compostelli.

Obiekt wolnostoj帷y, nienaturalnej wielko軼i (wysoko嗆 ponad 3 metry). Posta 鈍i皻ego pielgrzyma w kapeluszu, z muszl i ksi璕 w r璚e. Obecnie zaginiona.
Ufundowany zosta o速arz 鈍. Tomasza Becketa - arcybiskupa Canterbury, kardyna豉 Hieronima oraz 鈍i皻ych: Kosmy i Damiana.
Do dzi zachowa造 si jedynie figury: Kosmy lub Damiana oraz 鈍. Tomasza Becketa. Figura 鈍. Hieronima jest przechowywana w Muzeum Narodowym w Szczecinie.

I po. XV w.

Pomi璠zy naw gówn a prezbiterium zbudowano lektorium, które izolowa這 kanonick cz窷 ko軼io豉 od cz窷ci farnej.

Lektorium s逝篡這 jako zamkni璚ie prezbiterium, ambona, za w czasach protestanckich jako trybuna kantora. W zwie鎍zeniu obiektu mie軼i豉 si empora, na której umieszczono grup ukrzy穎wania.  Przednia cz窷 lektorium otwarta na zachód pi璚ioma arkadami o pi璚iu prz瘰豉ch krzy穎wo-瞠browego sklepienia, wsparta by豉 na sze軼iu smuk造ch, o鄉iobocznych kolumnach z gotlandzkiego wapienia. Parapet empory posiada bogat dekoracj ceramiczn.


pocz徠ek XV w.
Poprzez dobudowanie dwóch naw skrajnych, kolegiata ko這brzeska sta豉 si ko軼io貫m pi璚ionawowym. Od tej pory po逝dniowa nawa skrajna nazywana by豉 naw Badów, a pó軟ocna - naw Holków (od nazwisk fundatorów).
 
Oko這 tego roku wn皻rze ko軼io豉 by這 ju gotowe. Wcze郾iej trwa造 prace maj帷e na celu rozwi您anie problemu komunikacji mi璠zy nawami bocznymi a dobudowanymi nawami skrajnymi, które powsta造 jako celowe poszerzenie ko軼io豉, nie za jak przypuszczaj niektórzy - po陰czenie poszczególnych kaplic. Przebito pierwotne 軼iany zewn皻rzne trzynawowej hali. Otworzono na obie strony wysokie arkady ostro逝kowe. Pierwotne okna zamurowano w ich górnej cz窷ci ze wzgl璠u na to, 瞠 by造 one wy窺ze ni utworzone arkady mi璠zynawowe. Powsta貫 w ten sposób pola ponad arkadami wykorzystano nast瘼nie do umieszczenia scen malowanych.

1420

Dwaj synowie burmistrza Wincentego Holka ufundowali mosi篹ny 篡randol, zwany "koron Holków".

W centralnej cz窷ci zosta豉 umieszczona Matka Boska z Dzieci徠kiem (figura Jezusa obecnie zaginiona), której posta otoczono dziesi璚ioma ramionami w formie li軼iastych ga喚zi. Do nich przymocowano dziesi耩 lichtarzy w kszta販ie odwróconych koron.

W tym roku powsta równie gotycki kielich.

U篡wany by tylko podczas szczególnych 鈍i徠. Bardzo bogato zdobiony i poz豉cany. Obecnie zaginiony.

Dla kolegiaty wykonano grup ukrzy穎wania, któr nast瘼nie umieszczono na lektorium. Obecnie zaginiona.

1430
Legaty testamentowe na doko鎍zenie budowy wie篡 pó軟ocnej.

Wie瘸 ta otrzyma豉 dekoracj w formie blend maswerkowych w trzech kondygnacjach. Interesuj帷 i rzadk cech stylow dekoracji maswerkowej jest wyst瘼uj帷e pó趾oliste zamkni璚ie blend wewn皻rznych. W zachodniej 軼ianie szczytowej korpusu nawowego, pomi璠zy dwiema wie瘸mi, umieszczona by豉 (na wysoko軼i trzeciej kondygnacji) kolista rozeta.

Miko豉j Ryke wykona dla kolegiaty naczynie liturgiczne - kielich. Obecnie zaginiony.


1434
Do pó軟ocnej elewacji prezbiterium dobudowano tzw.: "Garwekammer", to jest pomieszczenie, gdzie przechowywano szaty mszalne, kielichy, etc. Jednym s這wem, spe軟ia這 ono rol skarbca i zakrystii dla kanoników.

Biskup Siegfried II von Boock udzieli odpustu dla wspieraj帷ych budow tego pomieszczenia.

1450
Dach kolegiaty pokryto miedzi.

1452
Powsta豉 kaplica pod zegarem, zwana "Horologium".

1470 ok.
Powsta豉 pieta.

Cia這 Chrystusa nieproporcjonalnie ma貫 w stosunku do postaci Madonny. Dzie這 o miernym kunszcie artystycznym, umieszczone by這 w niszy (we wschodniej 軼ianie nawy po逝dniowej), ozdobionej maswerkiem.

1482
Widowisko pasyjne w kolegiacie zako鎍zy這 si bijatyk w鈔ód aktorów. Skandal znalaz swój fina w s康zie.

1484
Przy po逝dniowej elewacji wie篡, ma鹵e雟two Damitzów ufundowa這 kaplic p.w.: 鈍. Marii, 鈍. Anny, 鈍. Piotra, 鈍. Paw豉 oraz obu 鈍i皻ych Janów.

Kaplica ta stanowi豉 przed逝瞠nie po逝dniowej nawy skrajnej w kierunku zachodnim i po陰czona by豉 z t naw przej軼iem. Pó幡iej pomieszczenie to nazywano kaplic Schlieffenów.

1492
Siwert Grantzin namalowa dla kolegiaty obraz "Rycerz na cmentarzu" (zwany równie "Ta鎍em 妃ierci").

Tempera na desce. Dzie這 przedstawia artystyczne odzwierciedlenie 鈔edniowiecznej legendy o opiece zmar造ch nad 篡wymi.
Na cmentarzu widzimy kl璚z帷 posta w zbroi - to modl帷y si rycerz. Z lewej strony, u góry, umiejscowiona zosta豉 grupa jego prze郵adowców. Rycerza otaczaj i broni szkielety, które trzymaj u篡wane za 篡cia przedmioty codziennego u篡tku. W cz窷ci dolnej, we wn瘯ach, znajduj si postacie: 鈍. Andrzeja i 鈍. Jakuba Starszego w stroju pielgrzyma. W tle sylweta miasta.

1494
Powsta obraz "Cnotliwa Niewiasta".

Tempera na desce, namalowana lub te ufundowana - brakuje co do tego zgodno軼i w literaturze, przez cz這nka Zakonu Krzy瘸ckiego - Ivana von Coztenbacha, którego nazwisko widnieje na obrazie.
W centrum obrazu przedstawiona zosta豉 posta kobieca na tle pejza簑. Tematem dzie豉 jest alegoria cnót niewie軼ich, które maj wyobra瘸 w豉軼iw m康ro嗆 篡ciow. Oto nast瘼uj帷e atrybuty niewie軼ie: kódka przy ustach, klucze przy uszach, krucyfiks w prawej r璚e, brosza z bia造m go陰bkiem, w捫 jako pasek, kopyta ko雟kie zamiast obuwia, sokó obok kobiety.

1496
Powsta豉 kaplica Badów (nast瘼nie Damitzów).

przed 1500

Ufundowano dla kolegiaty tryptyk 鈍. Anny Samotrzeciej oraz 鈍. Miko豉ja z Bari.

Dzie這 Mistrza Pasji Chociwelskiej przedstawia w polu gównym pe軟oplastyczne figury 鈍. Anny Samotrzeciej oraz 鈍. Miko豉ja z Bari (wykazuj du篡 poziom artystyczny). Scena gówna, jak i skrzyd豉 boczne z figurkami 鈍i皻ych, zwie鎍zone maswerkami z 逝kami w o郵i grzbiet. Rewers lewego skrzyd豉 przedstawia namalowan posta 鈍. Anny Samotrzeciej, rewers skrzyd豉 prawego przedstawia namalowan posta 鈍. Miko豉ja. Obecnie znajduje si po prawej stronie prezbiterium.

1500 ok.
Powsta造 dwa dzie豉 w formie tryptyków: o速arz 鈍. Jakuba Starszego oraz o速arz  "Pok這n Trzech Króli".

O速arz 鈍. Jakuba Starszego (obecnie przechowywany w Muzeum Narodowym w Szczecinie wraz z predell z tryptyku 安. Anny Samotrzeciej i 鈍. Miko豉ja z Bari) - dzie這 z warsztatu Mistrza Pasji Chociwelskiej, przedstawia w polu gównym trzy pe軟oplastyczne figury: 鈍. Jakuba po鈔odku oraz 鈍. Piotra i 鈍. Paw豉 po bokach. Na predelli widniej legendarne sceny m璚ze雟twa i pielgrzymki 鈍. Jakuba. W skrzyd豉ch bocznych (na dwóch kondygnacjach) figury 鈍i皻ych. Wszystkie pola zwie鎍zone maswerkiem. 

O速arz "Pok這n Trzech Króli" przedstawia w豉郾ie t scen w polu gównym. W obu skrzyd豉ch na dwóch kondygnacjach po dwie figurki 鈍i皻ych (w górnej kondygnacji m瘰kie, w dolnej kobiece). Obiekt polichromowany. Rewers lewego skrzyd豉 przedstawia namalowan posta kl璚z帷ego anio豉, rewers skrzyd豉 prawego przedstawia namalowan posta Maryi. Znajduje si po lewej stronie prezbiterium.
Oko這 tego roku powsta造 równie dwa obrazy.

Obraz "Pok這n Trzech Króli" (tempera na desce) powsta z fundacji Szymona Adebara. W dolnej cz窷ci obrazu widnieje napis, z którego wynika, 瞠 zosta on namalowany po 1495 roku (data 鄉ierci drugiej 穎ny fundatora).  W gównym polu przedstawiona zosta豉 scena pok這nu M璠rców. U do逝 widoczne s trzy kl璚z帷e postacie: Szymon Adebar oraz jego dwie zmar貫 穎ny - Dorothea († 1475 r.) i Catherina († 1495 r.).
Obraz "Trzej Mnisi" (znany te pod nazw "Stygmatyzacja 鈍. Franciszka") to tak瞠 tempera na desce. W polu gównym przedstawiono postacie trzech zakonników (po鈔odku 鈍. Franciszek). Obecnie zaginiony.

koniec XV w.
W tym czasie po陰czono wie輳 pó軟ocn i po逝dniow w jeden masywny blok wie穎wy, poprzez zamurowanie przerwy pomi璠zy nimi. Mi璠zy namiotowymi he軛ami dodano he軛 鈔odkowy, smuk造 i najwy窺zy.

XVI w.
Na ten okres datuje si dwa obrazy.

Lata 30-ste. Obraz "Ukrzy穎wanie" (tempera na desce). Przypisywany Schmidtowi z Antwerpii. W centrum posta ukrzy穎wanego Chrystusa, a po bokach dwóch 這trów. Pod krzy瞠m stoi Matka Boska i 鈍. Jan. U do逝 ma豉 posta kl璚z帷ego fundatora.

Obraz "Sen Jakuba" (tempera na desce) przedstawia biblijn scen schodz帷ych po drabinie anioów. U do逝 posta 酥i帷ego Jakuba. Obiekt pierwotnie stanowi fragment wi瘯szej ca這軼i - sfazowanie brzegów 鈍iadczy o oryginalnym osadzeniu w ramie konstrukcyjnej, której obecnie jest pozbawiony. Obraz znajduje na drugiej kondygnacji bloku wie穎wego. 

Najprawdopodobniej w tym okresie, po wprowadzeniu reformacji, dla kolegiaty namalowane zosta造 przez Lucasa Cranacha Starszego portrety Lutra i Melanchtona. Obecnie zaginione.

W dwóch bocznych pomieszczeniach wewn徠rz wie篡 utworzono rodzinne kaplice grobowe, które zamkni皻o drewnian 軼ian i renesansowymi drzwiami.  

W tym czasie powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskami: Jacob Damitz (1507-1573) i Margareta Kameken (1540-1598).

1504
Dla kolegiaty ufundowano o速arz w formie tryptyku - "Ostatnia Wieczerza".

W polu gównym scena ostatniej wieczerzy, w skrzyd豉ch bocznych - 8 figurek 鈍i皻ych. Na rewersie scena zwiastowania. Pod przedstawieniem gównym znajdowa si napis z dat "1504" oraz modlitw i obja郾ieniem o odpu軼ie udzielonym przez papie瘸 Benedykta dla odmawiaj帷ych ow modlitw podczas podniesienia. Rewers lewego skrzyd豉 przedstawia namalowan posta Madonny na kl璚zniku, rewers skrzyd豉 prawego przedstawia namalowan posta kl璚z帷ego archanio豉 Gabriela, co tworzy scen zwiastowania, najprawdopodobniej autorstwa malarza Jakuba Vridacha.

1517

W kolegiacie zainstalowano organy.

1523
Stara ko這brzeska rodzina patrycjuszowska Schlieffenów ufundowa豉 dla kolegiaty 鈍iecznik wisz帷y, zwany "koron Schlieffenów".

砰randol drewniany, polichromowany i z這cony. Ma kszta速 cyborium o podstawie wyd逝穎nego o鄉iok徠a, z którego wychodzi dwana軼ie ramion (osiem z nich zako鎍zonych jest tulejkami na 鈍iece, a cztery muzykuj帷ymi anio趾ami). W centrum, w niszy, dwie pe軟oplastyczne figury: Matki Boskiej z Dzieci徠kiem i 鈍. Jana Chrzciciela, oddzielone od siebie mandorl. Na czterech kolumienkach i na brzegach sklepienia znajduj si figurki 12 apostoów. Wy瞠j - trzy pi皻ra bardzo bogatej snycerki w formie wici ro郵innej. Ca這嗆 zwie鎍zona polichromowanym baldachimem w formie sklepienia imituj帷ego firmament.

He軛y wie穎we zosta造 pokryte miedzi.

1524

28 lub 29 grudnia Jakub Kasper Adebar zosta aresztowany i w ratuszu skazany na 鄉ier przez 軼i璚ie. Wyrok natychmiast wykonano.

Adebar by kapitanem, radc i wójtem biskupa kamie雟kiego. W roku 1524 stan掖 na czele cechów przeciw radzie miasta Ko這brzeg. Zosta przewodnicz帷ym rady 48-miu. W tym samym roku skazano go za dzia豉lno嗆 na szkod miasta i stracono. Jego cia這 pochowano w kolegiacie. Brat Jakuba Adebara - Joachim, by kanonikiem kapitu造 kolegiackiej.

1531
19 lutego do Ko這brzegu przyby pastor Miko豉j Kleine z Lubeki, który odprawi w kolegiacie pierwsze nabo瞠雟two ewangelickie.

1534
13 grudnia na sejmie pomorskim w Trzebiatowie oficjalnie przyj皻o protestantyzm.

Na Pomorzu Zachodnim szerzy豉 si nauka Marcina Lutra, która zyskiwa豉 sobie du膨 popularno嗆 wobec niech璚i spo貫cze雟twa do bogac帷ego si i popadaj帷ego w kryzys moralny duchowie雟twa. Na sejmie przedstawiono projekt reformy ko軼io豉 w duchu protestanckim, czemu sprzeciwi si biskup kamie雟ki Erazm Manteuffel. Pos這wie nie podj瘭i uchwa造 w tej sprawie, tym bardziej, 瞠 cz窷 posów rozjecha豉 si. Og這szono jednak, 瞠 wol ksi捫徠 pomorskich jest uznanie protestantyzmu na Pomorzu Zachodnim.
W Ko這brzegu rada miejska przej窸a cz窷 dóbr kapitu造 kolegiackiej. Na stanowisko proboszcza kolegiaty powo豉no duchownego protestanckiego Ambro瞠go Zisowa ze S逝pska (zmar 16 wrze郾ia 1528 r. w wieku 68 lat).
Kolegiata oficjalnie sta豉 si ko軼io貫m ewangelickim, podobnie zreszt, jak pozosta貫 鈍i徠ynie w Ko這brzegu.

1535
Dla Pomorza Zachodniego uchwalono ustaw "Porz康ek Ko軼ielny", której autorem by Jan Bugenhagen.

Zgodnie z jej postanowieniami wyznanie augsburskie, apologia i katechizm Lutra zosta造 uznane za norm wiary.
We wn皻rzu kolegiaty rozpocz窸y si zmiany, przystosowuj帷e 鈍i徠yni do nowego obrz康ku.


Tekst: ROBERT DZIEMBA
 
« poprzedni artyku   nast瘼ny artyku »

  • BAZYLIKA MARIACKA W KOΜBRZEGU

www.bazylika.kolobrzeg.pl - Joomla