26.05.2017.
 
Start arrow Historia arrow 1538 - 1839  
Start
Grupy
Kontakt
Duszpasterze
Siostry Felicjanki
Og這szenia duszpasterskie
Historia
Sakramenty
Kurs przedma鹵e雟ki
Ko軼i馧 w Budzistowie
Parafia Mariacka
Ko軼i馧 lokalny
Projekt UE

Parafia Rzymskokatolicka
pw. Wniebowzi璚ia NMP
ul. Mariacka 5
78-100 Ko這brzeg
tel. 0-94 35 261 50

Niedziele i 安i皻a
7:00
8:30
10:00 (suma)
11:30 (dzieci)
13:00
16:00 (lipiec i sierpie)
17:00
19:00
20:00 (lipiec i sierpie)

Dni powszednie
7:00
8:00
17:00
19:00

BIURO PARAFIALNE

czynne
od poniedzia趾u do pi徠ku:

9:30 - 12:00
15:00 - 17:00
w soboty:
10:00 - 12:00

oprócz uroczysto軼i ko軼ielnych
oraz 鈍i徠 nakazanych

1538 - 1839 Email
Ta cz窷 kalendarium przedstawia histori ko軼io豉 ko這brzeskiego od utworzenia superintendentury w 1557 roku do kasaty kapitu造 kapitu造 kolegiackiej w 1811 roku. Dzieje kolegiaty zaczynaj si na roku 1538, kiedy to zmar Hermann Freter, burmistrz ko這brzeski, a ko鎍z na roku 1839, kiedy to 鈍i徠yni odwiedzi Kugler - profesor Berli雟kiej Akademii Sztuki.

1538
Zmar Herman Freter, którego epitafium umieszczono w kolegiacie.

Obraz przedstawia burmistrza ko這brzeskiego z 穎n, którzy stoj pod krzy瞠m Chrystusa. Obecnie przechowywany w muzeum w Koszalinie.
Pochodzi najpó幡iej z II po這wy XV w. Obiekt w obecnej formie powsta ju po nastaniu reformacji na Pomorzu. Jak wykaza豉 analiza przeprowadzona w 1972 roku podczas konserwacji obrazu, przedstawia on wcze郾iej scen ukrzy穎wania. W XVI w. zosta przemalowany: postacie Madonny i 鈍. Jana pod krzy瞠m zast徙i造 postacie mieszczan. Oryginalny pozosta wizerunek Chrystusa na krzy簑.

1557
Ko這brzeg sta si siedzib superintendentury. Pierwszym superintendentem by dr Venediger.

1561
Wn皻rze kolegiaty zosta這 urz康zone w duchu nowej religii.

Wprowadzono dodatkowe 豉wki oraz stalle. Zlikwidowano liczne o速arze przy filarach. Nale篡 równie zaznaczy u篡cie w okresie renesansu form gotyckich, dla utrzymania jedno軼i stylowej wn皻rza 鈍i徠yni.
W pó幡iejszym okresie zatynkowano cz窷 polichromii, m.in.: sklepienia naw bocznych, panny m康re i g逝pie, "barwny filar" i posta 鈍. Krzysztofa z Dzieci徠kiem.

Prawdopodobnie z t dat wi捫e si budowa empory pó軟ocnej.

ㄠczy si to z liturgiczn potrzeb powi瘯szenia powierzchni ko軼io豉, celem uzyskania wi瘯szej liczby miejsc siedz帷ych dla wszystkich cz這nków gminy.
Empora zosta豉 wbudowana w 軼ian zewn皻rzn pó軟ocnej nawy skrajnej, z drugiej za strony opiera豉 si odcinkami 逝ku o wr瑿y w filarach pó軟ocnej nawy bocznej. Dobudówka w formie czysto gotyckiej (sklepienia gwia寮ziste). Parapet zdobiony dekoracj ceramiczn. Jej wstawienie w okresie katolickim nie ma uzasadnienia.

1587

Zmar Faustinus Knigge, którego epitafium umieszczono w kolegiacie.

Gównym tematem malowanym jest scena zmartwychwstania Chrystusa. W cz窷ci szczytowej s trzy mniejsze obrazy ze scenami z 篡cia 鈍i皻ych. Ponad nimi umieszczone zosta造 figury: Chrystusa triumfuj帷ego (po鈔odku) i dwóch anioów (po bokach). W cz窷ci dolnej s równie trzy obrazy, w tym 鈔odkowy ze scen ukrzy穎wania. Pod epitafium przymocowano tablic z inskrypcj. Snycerka obiektu jest misternie zdobiona z這tem oraz polichromowana.
Forma dzie豉 zadecydowa豉 o tym, 瞠 przez pewien czas by這 ono u篡wane jako o速arz.
Obiekt przechowywany obecnie w ko軼iele mariackim w Bia這gardzie.

XVII w.
Rozpocz窸a si d逝gotrwa豉 walka o utrzymanie dobrego stanu budowli (trwa豉 ona zasadniczo od ko鎍a XVI do pocz徠ku XVIII wieku).

1613
Zmar Georg von Braunschweig, którego epitafium umieszczono w kolegiacie. Obiekt obecnie zaginiony.

1614 ok.
Na wschodnim skraju dachu korpusu nawowego zosta豉 wzniesiona kopulasta sygnaturka.

1618 
Przebito przej軼ie z "Garwekammer" do pó軟ocnej nawy bocznej.

Ukaza豉 si mapa Pomorza Zachodniego, opracowana przez Eliharda Lubinusa.

Zawiera ona fryz w postaci 49 winiet wa積iejszych miast zachodniopomorskich, tak瞠 Ko這brzegu. Widoczna jest sylweta góruj帷ej nad miastem kolegiaty.

1640
Namalowany zosta obraz "Chrystus przed Pi豉tem".

Wykonany technik olejn na desce. Jego autorem jest Joachim Knochenchauer. Przedstawia moment wydania wyroku 鄉ierci na Chrystusa przez Pi豉ta.

1641
Przeprowadzono specjalny zabieg konserwatorski we wn皻rzu 鈍i徠yni, którego dzia豉nie trwa這 a do jej zniszczenia.

Aby zapobiec dalszemu rozchylaniu si filarów, 軼i庵ni皻o je podwójnymi 瞠laznymi obr璚zami (wokó baz i g這wic), a dodatkowo pomi璠zy poszczególnymi filarami we wszystkich kierunkach za這穎no na wysoko軼i g這wic konstrukcj usztywniaj帷 z belek d瑿owych.

Przed pó軟ocnym portalem zosta豉 dobudowana kruchta, któr zwie鎍zono kopulastym, barokowym dachem.

W namiotowym he軛ie wie篡 pó軟ocnej zamontowano okienka dla lepszej akustyki zawieszonych tam dzwonów.

1646
Wzmiankowana wymiana 鈔odkowego he軛u wie穎wego, który wykona Jakub Klotz. Poprzedni he軛, z powodu z貫go stanu technicznego, zosta rozebrany a do muru po to, aby zamontowa nowy, szerszy obwodem w dole.

1650 ok.
Wzmianka mówi, 瞠 oko這 tego roku w kolegiacie wisia jeszcze he軛 i tarcza Ivana von Coztenbacha - pruskiego rycerza krzy穎wego, który namalowa, b康 te ufundowa, obraz "Cnotliwa Niewiasta".

1652

Mateusz Merian M這dszy wyda swoje dzie這: "Topographia Electoratus Brandenburgici et Ducatus Pomeraniae", które zawiera widok Ko這brzegu z po這wy XVII wieku.

Wida, 瞠 kolegiata uleg豉 pewnym zmianom architektonicznym w okresie baroku.

1657
3 maja w Baszt Prochow nad Pars皻, w której znajdowa造 si 82 cetnary prochu, uderzy piorun. Eksplozja by豉 tak silna, 瞠 oprócz pobliskich domów, uszkodzi豉 tak瞠 wie輳 kolegiaty, a zw豉szcza jej po逝dniow cz窷, która pokry豉 si p瘯ni璚iami i rysami.

Po eksplozji wie瘸 zosta豉 odbudowana. Niestety trudno jest ustali dat tej rekonstrukcji. Nie ma na ten temat 瘸dnego konkretnego i wiarygodnego przekazu 廝ód這wego. Odbudowa po katastrofie, przy u篡ciu gotyckiej ceg造, przywróci豉 kolegiacie dawn sylwetk. Nale篡 tutaj doda, 瞠 przy pracach renowacyjnych znacznie zmniejszono grubo嗆 rekonstruowanych murów, a o ich przeprowadzeniu 鈍iadcz jedynie 郵ady zachowane we wn皻rzu budowli.

Wzmianki o naprawach okien oraz szkarp i murów elewacji pó軟ocnej.
 

1658
Radca Placotomus ufundowa 篡randol, który zosta wykonany w warsztacie ko這brzeskim.

Po odbudowie konkatedry 篡randol zosta przeniesiony do 鈍i徠yni z ko軼io豉 parafialnego w 安idwinie. Wisi w nawie gównej (2 prz瘰這 od zachodu).

1660
Zmar Laurentius Hencke, którego epitafium umieszczono w kolegiacie. Obiekt nie istnieje.

1661
Z t dat wi捫e si powstanie empory po逝dniowej.

W rejestrach budowlanych pod t dat widnieje informacja, 瞠 filary w ko軼iele od strony po逝dniowej zosta造 wzmocnione pi璚ioma sklepieniami i zabudowane 豉wkami.
Drewniana empora zosta豉 za這穎na na arkadach o koszowym 逝ku. Dobudówka ta ma wyja郾ienie w d捫eniu do zwi瘯szenia liczby miejsc dla cz這nków gminy.

1670 
Przerobiono renesansowe drzwi do kaplicy przyleg貫j do zachodniej 軼iany skrajnej nawy po逝dniowej.

1671
Uszkodzony od lat wschodni szczyt korpusu nawowego przebudowano i podmurowano, zarazem 陰cz帷 ankrami wielk i niebezpieczn rys w tej cz窷ci budowli.

1672
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: Krzysztof Kundenreich.

1673
17 lipca w Stargardzie zmar superintendent Christian Gros, którego epitafium umieszczono w kolegiacie. Obiekt obecnie przechowywany na drugiej kondygnacji bloku wie穎wego.

1677

Wzmianka o zszywaniu p瘯ni耩 sklepienia nawy gównej.

Rektor liceum Walerian Jasche ufundowa bibliotek, która mie軼i豉 si nad kaplic Holków.

1679
Ma鹵e雟two Splittgerber ufundowa這 drewniane, renesansowe ogrodzenie wokó chrzcielnicy. Nad zabytkiem zawieszona zosta豉 tzw. korona. Obecnie nie istnieje.

Równie w tym roku przeprowadzono prace zwi您ane z ankrowaniem filarów.


1681

Zmar Daniel Steger, którego epitafium umieszczono w kolegiacie. Obiekt nie istnieje.

1688
W kolegiacie skompletowana zosta豉 barokowa ambona, wykonana przez Jana Grudmana z Frankfurtu nad Odr.

Powsta豉 w latach 1686-88 z fundacji ma鹵e雟twa Mauresberger. Od kwietnia 1687 r. poszczególne jej elementy przesy豉ne by造 do Ko這brzegu.
Ambona wsparta na figurze Moj瞠sza. Obiekt bogato rze嬌iony, dekorowany i polichromowany. Wej軼ie posiada這 równie bogato rze嬌ione drzwi. Nie istnieje.

Dla kolegiaty ufundowano nowy o速arz gówny (zniszczony w 1807 r.).

Poprzedni, gotycki, zosta przeniesiony do kaplicy Holków. Obecnie zaginiony.

1691
Reperacja sklepienia nawy gównej.

1693
Dla chrzcielnicy zosta造 wykonane cztery lwy, które s逝膨 jako jej podstawa.

Wykona je ludwisarz Albrecht Jansen, który dosta za to 13 groszy zap豉ty.
 Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: J. Schweder i Katarzyna Koch.

1694
Zmar豉 Maria Liebherr, której epitafium umieszczono w kolegiacie.

Dziewczynka maj帷 16 lat uton窸a podczas k徙ieli w morzu. Epitafium ufundowali jej rodzice. Obiekt nie istnieje.

koniec XVII w. 
Na krucyfiksie o速arzowym z 1330 r. zosta造 domalowane medaliony.

Powsta造 dwa barokowe, bogato zdobione konfesjona造.

Umieszczono je wewn徠rz lektorium, po obu stronach o速arza. Obecnie nie istniej.

W okresie baroku dla kolegiaty wykonano równie dwukondygnacyjne stalle. Nie istniej.

Z fundacji rodu Maueresbergów powsta barokowy o速arz gówny.


XVIII w.
W tym okresie powsta這 kilka dzie: obraz "Scena w Raju", portret duchownego, oraz kilka epitafiów i tablic herbowych. Obiekty zaginione.

Zachowa si za to krucyfiks z tego okresu, który znajduje si obecnie na chrzcielnicy.

1701

Dla kolegiaty ufundowany zosta obraz "Uzdrowienie Naamana".

Wykonany technik olejn na pótnie przez malarza reprezentuj帷ego styl szko造 gda雟kiej. Tematem dzie豉 jest biblijna opowie嗆 o uzdrowieniu syryjskiego wodza Naamana, chorego na tr康. Po obmyciu si siedem razy w Jordanie, zgodnie z rad proroka, zosta on uleczony.
Wokó sceny gównej wst璕a z napisem informuj帷ym o tre軼i obrazu. W cz窷ci górnej, na 鈔odku w owalu - portret fundatora. W naro積ikach mniejsze owale z herbami rodowymi.

1702 
Dla kolegiaty zosta ufundowany mosi篹ny 篡randol, zwany "koron Henków". Obiekt obecnie zaginiony.

1706
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: J. Liebherr.

1713
Przebudowano budynek kurii kanonickiej u zbiegu ulic Katedralnej i Armii Krajowej, który sta si siedzib gubernatorstwa.

1715
Renowacji zosta poddany obraz "Chrystus przed Pi豉tem".

1718
Na wie篡 kolegiaty zosta zainstalowany dzwon wybijaj帷y kwadranse.

Reperacja sklepienia nawy gównej.


1724 
Zmar Martin Hennek, którego epitafium umieszczono w kolegiacie. Obiekt obecnie zaginiony.

1727
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: Christian Schultz.

1732 
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: Heinrich Martens.

1741
Restauracja poszczególnych obrazów: "Trzej Mnisi", "Cnotliwa Niewiasta". Przemalowane zosta造 portrety Lutra i Melanchtona.

1751 
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: G. Berndt.

1758
Podczas obl篹enia rosyjskiego, w wyniku ostrza逝 artyleryjskiego, sp這n窸a cz窷 wi篥by dachowej.

1760-61

Podczas kolejnych dwóch obl篹e rosyjskich powa積ie ucierpia這 prezbiterium, w którym run窸o sklepienie. Uszkodzone zosta造 tak瞠 wschodnie prz瘰豉 sklepienia w nawie gównej oraz niektóre zabytki.

Zniszczone sklepienie zosta這 prowizorycznie zabezpieczone drewnem.

1765 
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: Tepp, oraz druga, z nazwiskiem: Holtz.

1767
Ukaza豉 si ksi捫ka Jana Fryderyka Wachsena, pt.: "Historisch diplomatische Geschichte der Altstadt Colberg".

By豉 to pierwsza ksi捫ka o historii Ko這brzegu, w której zosta造 opisane równie dzieje kolegiaty. Autor opublikowa w niej odpisy wielu bardzo cennych dokumentów, które dzi s niedost瘼ne lub zaginione. Sporz康zi te kilka planów kolegiaty, które s bardzo pomocne przy okre郵aniu wielu ró積ych faktów zwi您anych z jej histori.
Wachsen by pastorem w kolegiacie i w ko軼iele 鈍. Ducha.

1777

26 kwietnia w wie輳 kolegiaty uderzy piorun. W wyniku tego wybuch po瘸r, który zdo豉no ugasi.

1779 
Naruszona przez po瘸r konstrukcja 鈔odkowego he軛u wie穎wego zosta豉 uszkodzona przez wiatr.

1782
W kolegiacie pochowana zosta豉 ksi篹na Leopoldina Maria.

Przez 31 lat przebywa豉 w Ko這brzegu jako wi瞛ie odbywaj帷y kar twierdzy.
W pó幡iejszym okresie jej szcz徠ki ekshumowano i przewieziono do rodowej nekropolii w Dessau.

1790
Powsta豉 p造ta nagrobna z nazwiskiem: Daniel Rakup.

1795
Naprawa 鈔odkowego he軛u wie穎wego przez M. Gaulke.

XIX w.
Dla kolegiaty wykonano dwa krucyfiksy.

Jeden z nich wisi w przedsionku portalu gównego, drugi umieszczono w przedsionku portalu pó軟ocnego.

W tym okresie odrestaurowane zosta造 stalle rajców.

1807
Dalsze zniszczenia 鈍i徠yni podczas francuskiego obl篹enia twierdzy.

W kolegiacie urz康zono lazaret.

Zniszczeniu uleg barokowy o速arz gówny.

Zachowa豉 si scena op豉kiwania, 4 figury oraz predella, która jako jedyna przetrwa豉 do dzi.

1808
Zamkni皻o cmentarz parafii kolegiackiej wokó 鈍i徠yni.

Nowy cmentarz parafii mariackiej urz康zono na L瑿orskim Przedmie軼iu.

1811
Kasata kapitu造 kolegiackiej.

Od tego czasu, przez ca造 wiek XIX, przewija si my郵 o usuni璚iu lektorium.

1817 
Ponownej konserwacji zosta poddany obraz "Chrystus przed Pi豉tem".

1822
W prezbiterium i we wschodnim prz窷le nawy gównej za這穎no prowizoryczne, drewniane sklepienie.

Wschodni szczyt korpusu nawowego, który silnie ucierpia podczas bombardowania, zosta rozebrany i wybudowany na nowo, wed逝g stanu pierwotnego.
Prowizoryczne sklepienie prezbiterium wykonane z drewna okaza這 si niepraktyczne i wkrótce uleg這 zniszczeniu.

Zlikwidowano "Garwekammer". Funkcj zakrystii przej窸a kaplica Holków.


po 1822
Powsta miedzioryt Rosmaslera, na którym uwieczniona zosta豉 kolegiata.

1827

W kolegiacie zainstalowano nowe organy.

1839
W listopadzie zmar Friedrich Theodor Heinrich Lau, którego p造t nagrobn umieszczono w kolegiacie.

W tym roku profesor Berli雟kiej Akademii Sztuki - Kugler, odby podró badawcz po Pomorzu.

W swojej ksi捫ce o historii sztuki Pomorza, tak napisa o wizycie w kolegiacie ko這brzeskiej: "安i徠ynia ta pokazuje w szczególny sposób to, co nazywane jest stylem pomorskim niemieckiego 鈔edniowiecza".

Tekst: ROBERT DZIEMBA
 
« poprzedni artyku   nast瘼ny artyku »

  • BAZYLIKA MARIACKA W KOΜBRZEGU

www.bazylika.kolobrzeg.pl - Joomla